Een onderzoeksomgeving zonder ruis
Serena werkt inmiddels vier jaar bij Avans en is sinds de start het gezicht van het JRCB. Als labmanager is zij verantwoordelijk voor de laboratoria, de veiligheid en de ondersteuning van onderzoekers. Volgens haar is het bijzonder dat Avans kiest voor een faciliteit die volledig is ingericht voor onderzoek.
Er komen geen klassen binnen, zegt ze. Dat betekent dat onderzoekers hun eigen planning kunnen maken en dat experimenten – die soms dagen of weken lopen – nooit hoeven te worden onderbroken. Het is een duidelijke keuze van Avans: investeren in ruimte waar lectoraten kunnen groeien, samenwerken en professionaliseren. “Het laat echt zien hoe serieus Avans haar rol als kennisinstituut neemt,” benadrukt Serena.
Die rust en focus merk je volgens haar in alles. Experimenten krijgen de tijd die ze nodig hebben. Onderzoekers kunnen makkelijk schakelen met collega’s uit andere disciplines. En er is veel ruimte om nieuwe methoden te proberen, iets wat in een onderwijssetting vaak lastig is vanwege protocollen of beperkte tijd.
Een rijk laboratoriumlandschap
Het JRCB bestaat uit verschillende soorten laboratoria. Zo zijn er drie biolabs met ML1- en ML2-status, wat ze geschikt maakt voor onderzoekers om er veilig met verschillende micro-organismen te werken. Hier vinden onder meer projecten plaats rond mycelium, pigmentproductie en moleculaire biologie. Naast de biolabs zijn er twee organische chemielabs, waarvan één gericht is op elektrochemie. Onderzoekers van lectoraten zoals Biobased Building Blocks & Products, Smart Energy en Biobased Bouwen delen de ruimte en maken gebruik van dezelfde apparatuur: van fermentoren tot geavanceerde gaschromatografie.
Juist die diversiteit maakt het werk interessant, vindt Serena. “Onderzoekers uit verschillende vakgebieden komen elkaar hier letterlijk tegen. Dat zorgt vanzelf voor nieuwe ideeën en meer samenwerking.”
Ze noemt als voorbeeld dat biologen die pigmenten winnen uit schimmels vaak chemici nodig hebben om efficiënt extractiestrategieën te ontwikkelen. In andere gevallen werken energieonderzoekers samen met specialisten in biochar of waterstofproductie. “Door samen te werken onder één dak ontstaan oplossingen die anders niet zo snel op tafel komen.”
Loïs’ stage: leren in een echte onderzoeksomgeving
Tussen de onderzoekers staat Loïs Maas, studente van Curio, die haar afstudeerstage uitvoert in het JRCB. Ze werkt een jaar lang mee als labtechneut, vooral rondom gaschromatografie (GC). De samenwerking met Curio is onderdeel van het JTF-project Green EGCh, waarmee Avans en Curio de band tussen mbo- en hbo-onderzoek willen versterken.
Voor Loïs is stage lopen in het JRCB anders dan alles wat ze op school gewend is. De apparatuur is geavanceerder, de projecten complexer en de verantwoordelijkheid veel groter. Ze vertelt hoe ze voor haar stage een GC-methode moest ontwikkelen voor een fermentatie-experiment van onderzoeker Stefano. “Ik kreeg basale parameters mee en daarna moest ik het zelf uitzoeken,” zegt ze. Na tientallen runs wist ze de meettijd terug te brengen van meer dan twintig minuten naar vijf, mét alle benodigde componenten zichtbaar.
Die vrijheid om te proberen en te falen is precies wat haar zo aanspreekt. “Het is uitdagender dan op school, maar ook veel leerzamer.” Ze zag hoe in het JRCB experimenteren niet alleen mag, maar zelfs nodig is. Waar een bedrijf vaak vaste standaarden heeft, draait onderzoek juist om nieuwe wegen zoeken. Serena ziet dat Loïs daarin groeit: “Ze is proactief, leergierig en wordt steeds meer een aanspreekpunt voor GC-analyses.”
Het voordeel van disciplines samenbrengen
Een van de belangrijke rode draden van het JRCB is het samenbrengen van verschillende lectoraten en disciplines. Serena ziet dagelijks wat dat oplevert. Doordat iedereen op dezelfde locatie werkt, hebben onderzoekers zicht op elkaars projecten. Ze horen wat er gebeurt, zien technieken toegepast worden en kunnen makkelijk om hulp vragen.
Het voorbeeld van Stefano’s fermentatieonderzoek laat dat mooi zien. Hij is bioloog en heeft veel kennis van micro-organismen, maar voor zijn project was GC-analyse nodig – een techniek die in het myceliumlab niet voorhanden is. Nu kan Loïs de analyses uitvoeren en de methode verder ontwikkelen. “Dat had hij anders buiten Avans moeten laten doen,” zegt Serena. “Nu gebeurt het hier, en ontwikkelen we de kennis zelf.”
Volgens haar ontstaan er zo vanzelf meer interdisciplinaire projecten. Biopigmentonderzoekers doen nu analyses samen met chemici. Energieonderzoekers werken met biologen om nieuwe bioplastics of biochar-toepassingen te ontwikkelen. Het JRCB is daarmee niet alleen een faciliteit, maar ook een ontmoetingsplek waar nieuwe ideeën ontstaan.
Werken in een professioneel lab: veiligheid en verantwoordelijkheid
Een belangrijke rol voor Serena is het bewaken van de veiligheid. In onderwijsomgevingen zijn protocollen er vooral om studenten te beschermen. In het JRCB ligt dat anders: iedereen is professional of wordt daarin opgeleid. “Iedereen is zelf verantwoordelijk voor het veilig uitvoeren van hun experimenten,” legt ze uit. Serena zorgt dat alle regels duidelijk zijn en dat nieuwe voorschriften van Avans worden ingevoerd, maar de dagelijkse verantwoordelijkheid ligt bij de onderzoekers.
Dat past bij het karakter van het JRCB als puur onderzoekscentrum. De ruimte is ingericht om onderzoek mogelijk te maken. Alles staat klaar voor efficiënt werken, lange lopende experimenten en het optimaal gebruiken van apparatuur. Dat maakt het verschil met elke andere plek binnen Avans.
De samenwerking met Curio: talent opleiden in echte onderzoekspraktijk
Voor Avans en Curio is de stage van Loïs meer dan een leerplek voor één student; het is een opmaat naar een structurele samenwerking. Avans profiteert van technisch opgeleide mbo’ers die vaardig zijn met apparatuur. Curio-studenten krijgen op hun beurt toegang tot een professionele onderzoeksomgeving waar ze vaardigheden opdoen die in het mbo-onderwijs lastig aan bod komen.
Volgens Serena sluit dat perfect aan bij de behoefte in het werkveld. Labtechnici die zelfstandig kunnen werken, analytisch denken en begrijpen hoe onderzoek zich ontwikkelt, zijn zeer gewild. Loïs voelt dat zelf ook. Door haar stage weet ze zeker dat ze in een onderzoeksomgeving wil blijven werken.
Een toekomst waarin samenwerking centraal staat
Het JRCB is nog jong, maar de impact is nu al zichtbaar. Onderzoekers kunnen sneller schakelen, studenten ontwikkelen zich sneller en lectoraten vinden elkaar makkelijker. Serena ziet de toekomst dan ook positief: hoe meer disciplines samenkomen, hoe sterker Avans wordt als kennisinstituut.
Voor Loïs is het vooral een plek waar ze leert dat onderzoek nooit af is. Dat je fouten mag maken. En dat een lab pas echt waardevol wordt als kennis wordt gedeeld. Of, zoals Serena het zegt: “Onder één dak ontstaat niet alleen nieuw onderzoek, maar ook nieuwe manieren van samenwerken.”
Het Green EGCh-project heeft een totaalbudget van €3,5 miljoen en wordt medegefinancierd door de Europese Unie, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, uit het Just Transition Fund.
